© Martijn de Clercq
Verwonderingstocht bekijk alle Processen

Verwonderen, verkennen & verbeelden

Sectie
Verwonderingstochten
Gepubliceerd op

Als samenleving staan we voor grote sociale-, maatschappelijke en ruimtelijke opgaven. Het denken vanuit locatie, zintuiglijke waarneming en het aanjagen van dialoog, zonder oordeel en vol verwondering dat is waar Cpunt | Podium voor Architectuur voor staat.

‘Onzekerheid is onderdeel van het denken over de toekomst’

Het ontstaan, een introductie door Yvonne Lub

Tijdens covid werd extra duidelijk dat beleid en ontwerpopgaven vaak ontstaan op afstand, vanachter een beeldscherm of vanuit een overlegstructuur. Hoe goed kennen we een locatie, een gebied? Het doorgronden, voelen, ervaren, slaan we vaak over. Hoe laat het landschap zich lezen? Hoe bewegen we door de wijk en hoe nemen we waar? Wat gebeurt er als we onze ervaringen ter plaatse met elkaar delen?

© Martijn de Clercq
© Martijn de Clercq

Dat werd heel helder toen we met RED langs de Polderlinten fietsten, ter voorbereiding op de participatie, een parallelle verkenning ter voeding van de Visie Polderlinten. De essentie van de vraagstelling aan bewoners werd voelbaar in de stromende regen, schuilend onder de enige boom langs de weg.

De noodzaak tot waarnemen en voelen werd extreem helder tijdens de tochten die we maakten onder de banen van de luchthaven, met Theo Baart en Tijs van den Boomen, ter voeding van hun onderzoek Leven onder het luchtruim.

© Martijn de Clercq
© Martijn de Clercq

We quoten enige deelnemers vanuit Ministerie IenW: "kijk ik naar echts, dan zie ik een mogelijke uitkomst van ons beleid. Kijk ik naar links, dan denk ik: is dit wat we met elkaar bedoelden? Dit kan niet waar zijn." Het was verwondering alom. Zo ontstond de naamgeving: Verwonderingstochten.

Denken voorbij kaders

Die ervaring willen we breder delen omdat we ervan overtuigd zijn dat het helpt om voorbij kaders te denken, dat het helder maakt dat we vooruit in de tijd moeten denken. Dat we meer delen dan de (politieke) waan van alledag en de tegengestelde persoonlijke standpunten doen vermoeden.

© Martijn de Clercq
© Martijn de Clercq

Samen op reis door een gebied en stilstaan op een locatie maakt ook helder wat we delen, waar we naar op zoek zijn, waar de opgave ligt. Daarom reizen we vanmiddag via Overbos, de Welzijn+ wijk van de G6 - waar al een flink proces onder ligt en waar een grote uitdaging wacht.

Er staat veel te gebeuren in Haarlemmermeer, grote ruimtelijke opgaven, er komen verkiezingen, er is urgentie, lokaal en mondiaal. Daarom hebben we jullie uitgenodigd voor deze Verwonderingstocht. Gericht op beleving, ervaring en het denken in gedeelde perspectieven. We gaan in gesprek vanuit de locatie.

Kijkwijzers

We hebben kijkwijzertjes en een paar onderzoek feiten voor onderweg. We gaan van een meer concrete situatie langs Polderlint de IJweg naar toekomstige bestemmingen in Nieuw Vennep West met open monumentale vergezichten. Vervolgens keren we terug naar de grote kaart van Haarlemmermeer om de ervaringen te delen: verward, verwonderd, geschokt en mogelijk geїrriteerd.

Iedereen is uitgenodigd om daar te delen wat gedeeld moet worden, een vraag in te brengen en of een onderwerp dat aandacht vraagt. De kaart en foto’s gaan ons helpen: wat bedoelen we? We noteren, bewaren en bespreken – en zien hoever we komen. Aandachtpunten nemen we mee: naar een volgende tocht, en naar de eigen organisaties.

PvA hanteert altijd een uitgangspunt: uitstel van oordeel, dat geeft ruimte. Ervaren en overdenken heeft ruimte nodig. Dat vraagt een veilige context. We quoten een wethouder van een buurgemeente tijdens een van de tochten: "Ik kan eindelijk zeggen wat ik denk en ervaar, want het is besloten."


Dat we het doel van 12 gemeenteraadsleden niet gehaald hebben maakt helder dat voorbij het doel denken goed is. Er komen meer momenten, we gaan door. In de periode juni hebben we een aantal kleinschalige tochten per fiets in de planning. Het is een vervolg op het Metropola programma Westeinderscheg om met fietsroutes de opgaven te bespreken met gemeenteraad, bewoners, bestuurders beleidmakers, ontwerpers. De uitkomsten verbinden we aan een reizende tentoonstelling Atelier 2100.

Het proces Overbos - Een introductie door Floor Nijdeken

We kiezen voor de route IJweg – een van de monumentale polderlinten – waar we op locatie in Overbos de opgave van de toekomstbestendigheid kunnen ervaren.

In 2022 is het bottom-up proces in Overbos opgestart door Podium voor Architectuur, doordat er verschillende sporen samen kwamen. Een lokale architect die is opgegroeid in Overbos: Richard Proudley van Studio Pallesh. Milad Pallesh opgegroeid in Linquenda. Twee jonge architecten beiden uit Haarlemmermeer. Lokaal geworteld.

Tegelijkertijd ontstond de mogelijkheid subsidie aan te vragen bij het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. Om te verkennen of de jaren ’80 wijken bestempeld konden worden als nieuw erfgoed. Een bottom up proces was geboren. Waarbij de overkoepelende vraag bleef: Wat is de waarde van de wijk? En hoe kunnen we deze waarde versterken. Met bewoners, zij zijn immers de ervaringsdeskundigen.

De gemeente en Ymere haakten aan. Ymere op de achtergrond om geen valse verwachtingen te scheppen bij bewoners. En de gemeente met de afdeling RED die een stedenbouwkundige verkenning opstelde.

Wegen naar Welzijn

Posad Maxwan haakte aan om samen met Studio Pallesh Mobiliteit als aanjager van de algehele kwaliteit van leven te stimuleren, in het traject gefinancierd door het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie: Wegen naar Welzijn. Op onze kaartjes staan tot en met de foto van de boerderij de Stad Zaandam feiten en stellingen. Choquerende feiten, heftige cijfers. Neem dit tot je en verwonder je.

In de wijk Overbos wordt per maand €1.400.000 uitgegeven aan de auto. Per jaar is dat €16.800.000

Inmiddels ging Podium nog door met af en toe een workshop, bijvoorbeeld woningsplitsen met ouderen en jongeren. Een historische verkenning door de afdeling onderzoek. Een reizende tentoonstelling in de galerie van Cpunt en in de Boskern. Prachtige foto’s van Theo Baart van tijdens de bouw.

Buurtsaam

Op een gegeven moment, werd het wat rustiger en plopte Sociaal Domein op als een duveltje uit een doosje. Een proces van BuurtSaam van College RijksAdviseurs. Om ruimtelijke opgaven te kunnen aanvliegen vanuit sociaal domein. Samenredzaamheid. Een heel interessant traject, waarin diverse projecten en processen uit heel nederland met elkaar werden gedeeld en teruggegeven aan het ministerie en het College Rijksadviseurs. Met nog een ontwerpend onderzoek daar bovenop door Voids.

Inmiddels zijn we aanbeland bij het traject Samen Buurten, waarin Welzijn+ een plek krijgt, evenals de G6 die op dit moment onderzoeken hoe men intensiever en beter kan samenwerken. Onderwerpen van Hittestress, participatie, placemaking, waterberging, vergroening etc. al deze thema’s komen aan bod. Een intensief en heel interessant traject.

Hoe kunnen we de waarden van de wijk versterken, bewoners en organisaties meenemen in het toekomstbestendig denken en werken aan bestaande wijken. Wat we in Overbos leren, geven we terug aan de ministeries.

We komen zo aan bij de Stad Zaandam. Een prachtige rijksmonumentale stolpboerderij. Midden in de wijk overbos. Hier hebben wij vanaf 2022 met open monumentendag de boerderij open weten te stellen. En bij bewoners opgehaald wat zij graag zouden zien. Dit heeft uiteindelijk geleid tot een nieuwe manier van verkoop van vastgoed. Een marktconsultatie vanuit de gemeente, om deze boerderij een functie voor de buurt te geven. Een experiment. Heel fijn dat dit is gelukt.

We hebben cameraatjes om foto’s te maken en direct te printen. Loop vooral ook even naar achteren op het erf. Bekijk vooral de overgang naar de parkeerplaats en de parkeerplaats. Met de vragen en stellingen in jullie achterhoofd. Ervaar de plek. Wat kan deze plek betekenen voor de wijk of voor Hoofddorp.